گلشن
مهر
6اسفند1385
ما
و تركمنها
معاونت امور اجتماعي
و شوراها وزارت كشور در تحقيقي كه براساس مصاحبه حضوري با
4 هزار و 2 نفر از افراد 18 ساله و بالاتر ساكن در 30 نقطه
شهري كشور و از اقوام هشتگانه آذري، بلوچ، تركمن، طالش،
عرب، فارس، كرد و لر انجام داده به بررسي شاخصهاي قومي
و ملي در هر يك از اين قوميتها پرداخته است.
در تحقيق مذكور كه در سال 83 انجام و اذعان شده سعي گشته
داراي كمترين ضريب خطا باشد آمده است، تركمنها در بررسي
متغير احساس هويت قومي كه به بررسي ميزان دلبستگي و سربلندي
نسبت به نمادهاي قومي همچون زبان، مذهب، آداب و مناسك و
مفاخر تاريخي و فرهنگي قوم ميپردازد از بين مقياسهاي صفر
تا 100، 85 را كسب كرده و با اختلافي بسيار ناچيز با قومي
ديگر رتبه دوم را به خود اختصاص دادهاند.
براساس چارچوب نظري تحقيق مذكور، هويت قومي و ملي دو هويت
جمعي رقيب تلقي ميشدند كه تقويت يكي مي بايست به تضعيف
ديگري انجامد. اما نتايج به دست آمده نشان داد كه حداقل
در ميان تركمنها اين دو هويت لزوماَ رقيب يكديگر نيستند.
زيرا آنان در عين پيشتازي در بين ساير اقوام به جهت دلبستگيهاي
سازنده هويت قومي، در احساس مسئوليت نسبت به سرنوشت كشور
و سربلندي نسبت به نمادهاي ملي هم بالاترين رتبه را در بين
قوميتهاي مختلف ايران به خود اختصاص دادهاند.
طبق نتايج منتشره اين تحقيق، تركمنها در بررسي احساس هويت
ملي كه تعريف عملياتي آن احساس دلبستگي و سربلندي نسبت به
نمادهاي ملي همچون زبان فارسي، دين اسلام، سرزمين، دولت
ملي، مردم، آداب و مناسك ملي و مفاخر تاريخي و فرهنگي كشور
بود، از بين گستره مقياسهاي صفر تا 100، 91 را كسب و به
همراه طالشها به طور مشترك رتبه اول را به خود اختصاص دادهاند.
آنان همچنين در بررسي متغير احساس تعهد ملي كه به سنجش ميزان
احساس مسئوليت قوميتها نسبت به سرنوشت كشور و آمادگي براي
گذشت مالي و جاني در راه دفاع از كشور ميپرداخت ميانگين
87 را كسب كرده وبا فاصله اندكي با طالشها كه 88 را كسب
كردهاند در جايگاه دوم قرار گرفتهاند.
پرسش شوندگان تركمن، ضمن آن كه بيش از ساير اقوام مخالف
نفي هويت قومي خود هستند از آن سو بيش از ديگران با نفي
تعلق سرزمين ملي مخالفت كردهاند.
براساس اين تحقيق، بيشترين عموميت رابطه در بعد اقتصادي
با ساير اقوام مربوط به تركمنها (با 35) بوده است. همچنين
تركمنها و طالشها كمترين ميزان رابطه تعارضي و اختلاف و
كدورت با قوميتهاي ديگر را دارا هستند.
با آنكه تركمنها كمترين شباهت اجتماعي را با فارسها دارندليكن
طبق اين كاوش در بين 56 زوج قومي، بيشترين ضريب عموميت احساس
نزديكي مربوط به زوج تركمنـ فارس با ميزان 98 از 100 است.
***
حاصل اين خصوصيات ويژه رفتاري و ذهنيات تركمنها و نيز آمادگي
اشتياق و علاقه فارسها به ارتباط با آنان را به راحتي ميتوان
در گرگان با تداخل مرزهاي اجتماعي و فرهنگي تركمنهاي ساكن
در اين شهر با گرگانيان، رابطه و همزيستي آنان با يكديگر،
رفت و آمدها، حضور در مراسم هم و به طور خلاصه راه يافتن
بيشتر از گذشته آنها به درون اجتماع يكديگر فارغ از تعصبهاي
بياساس، مشاهده كرد كه نويد ايجاد زمينهاي مناسب براي
همگرايي بيشتر به جهت دستيابي به منافع مشترك منطقه و استان
را ميدهد.
از اينرو و به جهت تقويت تعامل و همگرايي مذكور، و بهرهمندي
استان از منافع آن، تلاش مسئولان، ذينفوذان معنوي، رسانهها
و ... به جهت تروج احترام متقابل به فرهنگها و خرده فرهنگهاي
استان همچون فارس (اعم از استرابادي، فندرسكي، كتولي و ...)
و تركمن و قزلباش و قزاق، ترميم برخي ذهنيتهاي منفي، جلوگيري
از تشديد برخي تضادها و تعصبات و پيشداوريهاي منفي و ...
ضروري تلقي ميشود.
سوتيتر:
در بين 56 زوج قومي ايران، بيشترين ضريب عموميت احساس نزديكي
مربوط به زوج تركمنـ فارس با ميزان 98 از 100 است.
ـ باز شدن بيش از پيش حوزه تعاملات تركمنها و گرگانيان،
و راه يافتن بيشتر از گذشته آنها به درون اجتماع هم فارغ
از تعصبهاي بياساس، نويد ايجاد زمينهاي مناسب براي همگرايي
بيشتر براي دستيابي به منافع مشترك منطقه و استان را ميدهد.
