سايت
دانش جويان دانش آموختگان ترکمن
گزارشی
از آئين نكوداشت يكصدوشصت مين سال ميلاد شاعر كلاسيك تركمن
مسكين قيلچ
به گزارش خبرنگار سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن
از کلاله، سي چهارمين نشست جمعيت فرهنگي هنري مختومقلي كلاله
( جمعه 31/1/86 ) به آئين نكوداشت يكصدوشصت مين سال تولد
عارف و شاعر كلاسيك تركمن مسكين قيليچ كه در سرسراي كتابخانه
عمومي كلاله برگزار شد ، اختصاص داشت .
اين آئين با تلاوت آياتي چند از كلام الله مجيد بوسيله قاري
نوجوان و پخش سرود جمهوري اسلامي ايران آغاز شد . ابتدا
مجري برنامه با قرائت اشعاري از مسكين قيليچ مطالبي پيرامون
ويژگي هاي تاريخي تولد زندگي و آثار اين عارف و شاعر تركمن
را بيان كرد . سپس مسكين قيليچ ممي پور از بنيره هاي شاعر
كه بر اساس يك رسم ديرينه نام شاعر بر او نهاده شده در سخنان
كوتاهي ضمن خير مقدم به شركت كنندگان ، به نيابت از سوي
خانواده و بازماندگان مسكين قيليچ از برگزار كنندگان اين
آئين قدرداني كرد .
در ادامه هاجر امانپور
و راضيه صفري از دبيرستان دخترانه فرزانگان روستاي بايندر
كلاله با قرائت زيباي چند قطعه شعر از آثار مسكين قيليچ
و شاعر معاصر غالقان تكه ضمن گراميداشت ياد و خاطره وي ،
بر حضور فعال دختران و بانوان در عرصه هاي فرهنگي هنري تأكيد
كردند .
سليمان غراوي ازمراوه تپه با تك نوازي دو تار حال و هواي
زيبايي به محل برگزاري مراسم نكوداشت ميلاد مسكين قيليچ
بخشيد . پس از نواي دلنواز دوتار، مشهد تاغاني از روستاي
يكه قوز كلاله مطالب متنوع و منتشر نشده اي پيرامون دوره
زندگي و وفات مسكين قيليچ را به نقل از بزرگان و ريش سفيدان
منطقه محل دفن شاعر بيان كرد . در اين تحقيق وي كه براي
گردآوري آن زحمات زيادي متحمل شده ، به زواياي ناشناخته
اي از زندگي و وفات شاعر مي پرداخت .
در ادامه اين مراسم ، محقق جوان اسماعيل تاجي به بررسي تحولات
دوره تاريخي مسكين قيليچ پرداخت وي بررسي تحولات تاريخي
به ويژه تاريخ ادبيات را بهترين روش براي شناخت شاعر دانست
و گفت : دوره ي حيات مسكين قيليچ به ترتيب با دوره ي حكومت
قاجاريه در ايران ، دوست محمد خان ، عبدالرحمن خان و حبيب
اله خان در افغانستان همچنين با پيشروي روس ها به سوي تركستان
مصادف بود .
از سوي ديگر خيوه و بخارا نيز از قبل تحت اشغال بود و بوسيله
حاكمان محلي پيوسته در جنگ نزاع بودند ، اداره مي شد .
بر اساس تحقيق اسماعيل تاجي ؛ پس از شكست سخت جعفر قلي خان
شادلو و سپاه قاجار در غارري غالا ( 1275 – 1857 م ) اين
منطقه براي چند سال از هجوم سپاه قاجاريان در امان بود .
اگر نظر خوجه لي ملا و ساموئيليويچ را در نظر بگيريم مسكين
قيليچ بايد در اين زمان 12 ساله بايد باشد چون زمان تولد
او را 1845 دانسته اند و اگر نظر قربان قيليچ قوليف به نقل
از دختر مسكين قيليچ را در نظر بگيريم شاعر بايد 6-7 سال
بيشتر نبايد داشته باشد .
از سوي ديگر پس از شكست جعفر قلي خان شادلو و سپاه قاجار
در غارري غالا، گوكلان ها اين پيروزي را غنيمت شمرده اقدام
به تأسيس و راه اندازي مكتب خانه و تدريس علوم ديني كردند
و احتمالاً مسكين قيليچ دراين دوره در مكتب خانه هاي بومي
به تحصيلات خود ادامه داده است و شاعر قبل از حمله ي سوم
قاجاريان به غارري غالا كه در سال ( 1286 هـ . ق – 69-1868
م ) اتفاق افتاده به بخارا رفته است .
اين محقق جوان در ادامه پس از بيان وقايع مهم دوره زندگي
مسكين قيليچ از آن جمله : حمله سوم قاجارها به سركردگي سهام
الدوله به غارري غالا – تبديل كناره هاي قزل سوبه پادگان
نظامي روس ها به فرماندهي كلنل استولتوف براي حمله به خيوه
مركز علمي ، سياسي تركستان – نبرد غارابالقان در راستاي
از هم پاشيدن اتحاد قبايل تركمن و تلاش دردي خان در جهت
تبديل قره بالقان ب اتحاد سه گانه ( يموت - تكه و گوكلان
) دوره ي احساس ناامني و آوارگي براي مسكين قيليچ در ميان
اين همه درگيري و نبرد– دوره ي فعاليت مشروطه خواهان در
منطقه و اعدام اولين تركمن مشروطه خواه – نفوذ و حاكميت
روس ها در تركمن صحرا ، سردرگمي شديد مردم و تلاش سيد قيليچ
ايشان در حل اين موضوع – در هم شكستن آخرين ديوار دفاعي
تركستان و جهان اسلام در برابر روس ها و مرثيه مسكين قيليچ
در بيان اين واقعه – نقش خوانين تركمن نظير نور بردي خان
قره بالقان ، باي حسن خان قرق مهدي خان قرق ، رمضان خان
آيدرويش ، امانش خان غايي ، محمد حسن خان داري، نور محمد
خان تمك ، ولي خان چاغري و ... تصريح كرد : در اشعار مسكين
قيليچ شخصيت هايي مثل باتير نفس ، بهادري از ايل قرق و ياقربان
بگ ، مدد و استا مراد و اراز شيخ ها را مي بينيم كه بايد
روي هويت و شخصيت آنها تحقيق شود و يا شاعر نام مسكين قيليچ
را بخاطر سيد قيليچ ايشاني كه مرتبه علمي و مذهبي بالاتري
داشته ، انتخاب كرده و يا واقعاً فقر مالي داشته است وقت
آن رسيده اشعار مسكين قيليچ بيت به بيت بررسي و كنكاش شود
تا شناخت درستي با آثار اين عارف ، شاعر كلاسيك تركمن داشته
باشيم .
بخشي از اين آئين اختصاص به شاعران داشت كه در اين بخش شاعران
عضو تشكل هاي فرهنگي هنري ميراث گنبد – بنياد مختومقلي فراغي
گنبد – جمعيت فرهنگي هنري مختومقلي كلاله و ... محمد آتاباي
– حكيم قزلجه – آتا ايشان آتا سيدي – عبدالقهار صوفي راد
– قمرالدين سيدي – نور ياقدي زيارتي به مناسبت يكصدوشصت
مين سال تولد مسكين قيليچ آخرين سروده هاي خود را قرائت
كردند .
اجراي موسيقي تركمن با بهره گيري از اشعار مسكين قيليچ از
ويژگي هاي برتر اين مراسم بود ، گروه موسيقي تركمن غارا
دألي گوگلنگ به مديريت چاري بايندري كه نوازندگي كمانچه
را نيز به عهده داشت با همراهي سليمان غراوي و خوانندگي
نور محمد ممي پور ( نوري باغشي از بنيره گان مسكين قيليچ
) و مجيد رباني به اجراي برنامه پرداخته كه مورد توجه تماشاچيان
قرار گرفت .
در حاشيه آئين نكوداشت سكصدوشصت مين سال تولد مسكين قيليچ
در كلاله دو نفر از بانوان فرهنگي از مدرسه دخترانه هاجر
روستاي دهنه در اجراي شايسته با تهيه نان كلوچه تركمني در
مراسم شركت كرده بودند كه شركت كنندگان با اين كلوچه ها
پذيرايي شدند .
1- حضور دختران دانش آموز و بانوان تركمن با لباس هاي محلي
چشمگير بود و نشان از علاقمندي آنان به فرهنگ و هنر بومي
خود داشت .
2-قوس عاشوري به نمايندگي از جمعيت تركمن هاي مقيم تهران
در مراسم شركت داشت .
3-مسئولان وچند تن از اعضاي بنياد مختوم قلي فراغي گنبد
، انجمن شعر وادب ميراث گنبد همچنين جمعي از فعالان فرهنگي
هنري منطقه ، حضور چشمگيري در مراسم داشتند .
4- حضورمحمد امين قرنجيك مدير سایت اطلاع رساني دانشجويان
و دانش آموختگان تركمن و چند خبرنگار از رسانه هاي جمعي
، حكايت از پوشش خبري گسترده مراسم رسانه هاي جمعي داشت
.
5-يازدهمين شماره گونش نشريه داخلي جمعيت فرهنگي هنري مختومقلي
كلاله ويژه يكصد و شصت مين سال تولد عارف و شاعر كلاسيك
تركمن مسكين قليچ نيز منتشر و در اختيار علاقمندان قرار
گرفت . در ويژه نامه شماره 11 گونش اين مطالب درج شده است
: نگاهي به زندگاني مسكين قليچ – تحولات تاريخي عصر مسكين
قليچ- سيري در اشعار و افكار مسكين قليچ – شاهر باغشي محمد
قلي رباني – گزارشي از دومين همايش شاعران تركمن در كلاله
و چند اطلاعيه و فراخوان .
6-در اين مراسم ، زمان برگزاري چند همايش فرهنگي به اطلاع
عموم رسانده شد . بر اساس اطلاعيه هاي منتشره : نخستين كنگره
بين المللي تبين انديشه هاي مختومقلي فراغي با حضور انديشمندان
9 كشور جهان 27 و 28 ارديبهشت ماه سال جاري در گرگان ، گنبد
و در محل آرامگاه آن شاعر و عارف نامي تركمن در آق توقاي
مراوه تپه برگزار ميشود .
جمعيت فرهنگي هنري مختومقلي كلاله همايش دويست و هفتاد و
چهارمين سالگشت تولد پير حقيقت مختومقلي فراغي را ساعت 15
روز جمعه 21 ارديبهشت ماه 86 در گوگلان شهر (پيشكمر) برگزار
مي كند .
آئين بزرگداشت 274 مين سال تولد مختومقلي فراغي از سوي باغشي
نامي تركمن حالت سعادتي در روستاي سارجه كور گنبد برگزار
ميشود .
همايش نكو داشت دويست و هفتاد و چهارمين سال تولد مختومقلي
فراغي از سوي جمعيت تركمن هاي مقيم تهران 21/2/86 در تهران
برگزار ميشود .
آئين نكو داشت مختومقلي فراغي همچنين سالگرد وفات اتا ايشان
محمدي از نوادگان مختومقلي روز جمعه 4/3/86 در روستاي كرگز
جر گلان (خراسان شمالي ) برگزار ميشود .
همايش يكصدمين سال تاسيس بناي تاريخي مدرسه ديني سيد قليچ
ايشان روز جمعه 4/3/84 در روستاي كريم ايشان از توابع بخش
مراوه تپه شهرستان كلاله برگزار ميشود .
از فعالين فرهنگي و هنري و عموم مردم براي شركت در همايش
ها و آئين هاي ياد شده دعوت شده است .
گزارش از خبرنگار سایت: حاجي محمد خدري
