سینا یمودی
آذر 1385
قنقور
باش موقامی
در بخش موسیقی سایت
تورکمن صحرا مدیا آهنگ بسیار زیبای قنقور باش موقامی برای
بینندگان سایت گذاشته شده است. بی مناسبت ندیدم که در باره
این آهنگ و چگونگی آفرینش آن، به دیگر دوستان و علاقمندان
موسیقی تورکمنی مختصر اطلاعاتی که از کتاب "مقدمه ای
بر موسیقی ترکمن" تألیف آقای نظر محمد مصطفائی برگزیده
شده، برایتان نقل کنم.
مقدمتا در مورد مفهوم موقام بایستی اشاره کنیم که "هر
صوت یا علامتی برای آن که مفهومی داشته باشد باید در یک
زمینه یا متن قرار گیرد. الگوهای موسیقی را اصطلاحا زمینه
یا موقام می نامند." زیگموند اسپات در کتاب خود "
چگونه از موسیقی لذت ببریم" موقام را چنین تعریف می
کند: "مجموعه اصوات پی در پی در یک دستگاه را، با فواصل
بین اصوات آن مقام(موقام) گویند. و یا به عبارتی موقام ترتیب
مشخصی از اصوات یا فواصل معین است که یک قطعه موسیقی در
آن فواصل نواخته می شود."
موسیقی تورکمنی نیز در ردیف موسیقی های موقامی شناخته می
شود که در مقایسه با موسیقی غیر موقامی از محتوای عمیق تر
و گستردگی بیشتری برخوردار است. در موسیقی تورکمن موقامات
و قطعات فراوانی وجود دارد که تعداد آن ها به پانصد موقام
می رسد. که هر یک هر کدام از حادثه و حکایتی سخن می گوید.
یکی از این موقام ها قونقور باش موقامی است.
قونقور باش موقامی یکی از موقام های بزرگ موسیقی تورکمن
است. بنا بر روایات نحوه آفرینش آهنگ چنین است: امان گلدی
باغشی، باغشی پیری که سالیانی دراز دوتار نواخته، روزی به
هنگام غروب آفتاب به بالای تپه ای در نزدیکی «اوبه» (آبادی)
می رود و می نشیند. به دور دست ها خیره شده و لحظه های وداع
خورشید را نظاره می کند. خورشید که به سرخی گراییده، در
پس خط افق غمگنانه در حال افول است. و با «قنقور باش» ها
که نوعی گیاهان کوتاه ساقه و زیبا در دشت بی کران است با
نسیم باد می رقصند. با مشاهده این چنین تصویری در طبیعت،
با ساز خود آهنگ و موقام »قنقور باش» را به وجود می آورد.
بنا بر روایتی دیگر نحوه آفرینش آهنگ چنین است: «شوکرباغشی»
روزی به هنگام مسافرت، در نزدیکی اوبه ای جهت رفع خستگی
از اسب خود پیاده شده و در میان چمن ها و علف های سرسبز
رو به آسمان دراز کشیده و به استراحت می پردازد. فصل بهار
با تمام طراوت و زیبایی هایش از راه رسیده و سراسر دشت و
صحرا را با پوششی از گل ها و گیاهان وحشی پوشانده است. از
دور نغمه پرندگان صحرایی به گوش می رسد. وزش نسیم ملایم
بهاری «قنقورباش» ها را به رقص در می آورد. شوکر باغشی که
تحت تأثیر چنین منظر بدیعی قرار گرفته، سازش را به دست گرفته
و با الهام از طبیعت شروع به نواختن آهنگی می نماید که بعدها
این آهنگ به «قنقورباش موقامی» معروف می گردد.
در
اینجا می توانید این آهنگ را بشنوید!
