شلاله/ 18 آبان 1386

پالاس(گليم) ترکمن

پالاس نوعی گلیم یا فرش بدون پرز است که جزو صنایع و هنرهای سنتی ترکمن ها مجسوب می شود و در مناطق مختلف ترکمن صحرا کم و بیش رواج دارد.
مراحل پالاس(گلیم) بافی به این شرح است که ابتدا الیافی که به نخ تبدیل نموده اند به دار مورد نظر چله پیچی می نمایند. چله کشی را می توان مهمترین و حساس ترین مرحله در کار بافت پلاس دانست. چله مخفف "چهل" است و دراین حرفه به معنای نخ تابیده می باشد و فرایند قرار دادن نخ های تار به دور تیرک های افقی را دار گویند.
در بافت پلاس، پشم مهمترین ماده اولیه است. و آن را معمولا از پشم چیده شده گوسفندان در فصل بهار تهیه می کنند. زیرا کیفیت این نوع پشم از پشم های پاییزه برای بافت پالاس مناسب تر است.

پالاس توسط هنرمندان بافنده با استفاده از دار، شانه و قیچی بافته می شود. پالاس از روی نقشه های مورد نظر با توجه به رج و رنگ آن ها با عبور دادن رنگ های مختلف از پشت چله های زیر و رو بافته و روی آن پود می دهند که در هر رج پود زیر و رو با هم وارد می شوند.

شاید پالاس از معدود فرش و زیراندازهایی باشد که نقش اصلی آن در پشت کار قرار می گیرد و قسمت پشت کار روبروی فرد بافنده است. و بافنده از پشت پالاس مبادرت به بافت پالاس می کند و قسمت اصلی و در اصطلاح رو کار دیده نمی شود و فرد بافنده مجبور است برای مشاهده قسمت بافته شده در حین کار با قرار دادن آینه ای کوچک دست بافت خویش را مشاهده کند.

در بافت پالاس طرح ها و نقوش متفاوتی استفاده می شود از جمله: شطرنجی، نقش حیوانات، نقش اشیا، نقش گیاهان، نقش خورشید و غیره.

صنعت پالاس بافی علاوه بر زیر انداز بودن به عنوان کیف، جل اسب، جوال، خورجین و پشتی نیز کار برد دارد.
در سال های اخیر این صنعت دستی بومی و اصیل ترکمن ها دچار سیر نزولی شده است و تنها در میان روستاها و آن هم به صورت بسیار محدود بافته می شود که بیشتر جنبه تزیینی دارد.