تورکمن صحرا مدیا
www.turkmensahramedia.com
info@turkmensahramedia.com
|

قربان صحت بدخشان

آدامينگ قدريني بيلمه لي ايلكي

آرماندا اوپيپ غوچماديم

غولويندان شراب ايچمه ديم

اولينچام سانا گچمه ديم

بير ييرتيق جولينگ درديندن

«كمينه»
قربان شاهير 1325 نجي شمسي ييلينگ قربان آييندا آنّا آغشامي گنبدكاوس شهري نينگ تكه لر محله سينده بير غاريپ ماشغالادا دونيا اينيپ دير . قاقاسي خداي بردي «ايل ايچينده اونگا غارري باي آقا دييه ر ديلر» ، قربان آيي دوغلان سونگ اوغلونا «قربان گلدي» آد داقيار.

قربان گلدي داغي 3ساني دوغان ديلار بيرانه دن بيرآتادان ، ميراد عالي اينگ اولي لاري ، كعبه يكه جه عيال دوغان لاري و قربان گلدي كؤرپه دوغان لاري دي .

قاقالاري غارري باي آقا اوغلان لاري هنيزمانا دوشمانكا آرادان چيقيپ دير.

ايكي ييل دان سونگ هم اجه لري گورگولي تووي دايزا ، آتا واطانيني زارلاپ ، ياشليق دؤوريني گيچره ن گوزه ل اوبالاريني يادلاپ ، انه سؤيگي سيندن دولي مأهري غانماديق چاغاجيق لاريني يالنگيز تاشلاپ گيديپ دير.

اجم جانيم زارلاپ اؤتدي دونيا د ن

تليم گزه ك اؤز اوباميزي يادلاپ

كأماحال لار بولسا يالاندان چيندان

شيرين آرزو بيلن گؤنيني شادلاپ

اجه لري قاقالاري بارقادا بيــرغارني آچ بيرغارني دوق ليغا انديك ادن چاغالار ايندي اؤز كؤبك لريني اؤزلري كسمه لي بوليارلار.

هرنيچك هم بولسا ايل ـ گؤن بير غووي زات ، غارري بايينگ چاغاجيق لاري خورـ خومسي بولماسين ديييپ همده اولارينگ آراسيندا گؤزه گؤرنن ناچار بار ديييپ حوسسالاري ياغني قربان شاهيرينگ دايي توپاري اولاري اؤز يانلارينا گؤچوريپ گه تيريارلر ، همده ايلأب گؤنلاپ اولارا يكه جه اوتاغلي جاي ساليپ بريارلر . من شول واغتلار 6-5 ياشينداقي چاغاديم ، اول يكه جه اوتاغلي جاي ولين هنيزه بوگونه چنلي گؤزيمينگ اؤنگوندن گيده نوق اونونگ سبابي اول جاي مه نينگ اوچين ، مه نينگ دنگ دوشلاريم اوچين بللي بير غاچيپ آتالغادي ، اير ارتير گيج آغشام بللي بير واغتي بولمازدي ايسلأن چاغيميز شول جايا اويشرديك . كعبه اوزين بويلي ، آغاچ اتلي ، آق يوزلي ادنلك هامراق بيرغيزدي ، اول بيزي هم اؤز جيگي سي قربان گلدي دن آيري گؤرمزدي ، سهل گيجا غالساق واخ جيگيم جان نأمه گيجاغالدينگ ديييپ گؤلر يوزبيلن بيزي غارشي لاردي . كعبه گيجه گونديز ارش ساناپ ير يومروقلاماغا ارضا دي ولين بولار بولماز غاپا بارماجاغي چيني دي . بيريني كسيپ بيريني يوورده ر دي ، اول جاينيگ تؤروني غوراماسيز گؤره نيم ياديما دوشه نوق . كعبه اجه كميز هم كؤپلنج شونونگ اوستونده ياتيپ توراردي ، جاينيگ غالان ياريسي ولين بيزينگ يالي چاغالارينگقي دي . يؤنه نأمه اوچين قا عاصيرلار بويي گؤزل گلين غيزلارينگ غانينا بويالان اولارينگ غويون گوزله ري نينگ نورينا چاييلان حالي ـ حالچانگ بازاري شيله كسات بوليارقا و بو عاجاييپ صونغاتي دؤرتيأن لر كمسيديليار كا؟ گؤونيمه بولماسا قربان شاهير شو آشاقداقي سطيرلري كعبه لرينگ آديندان و اولارا دويغي داشليق بيلديرمك اوچين يازان يالي بولوپ دور:

غاريپ غيز من گنگ گؤرمانگ

خورـ خومسي هم ديييپ يؤرمانگ

دونيانگ اينگ بايي ديسم

حايران هم غاليپ يورمانگ

حايران غالينگ بيرزادا

نأمه اوچين آدام زادا

بيركؤپيك بهاء برمأن

يتمه يار هيچ كيم دادا

گيجه گونديزحاراسات

كوجي سورمك ده ره سات

آلتين قيمات بهالي

آرمان بازارلار كسات

من هونارينگ بايي من

گوزه ل لرينگ آيي من

صونغاتيم دونيا مشهور

آليان غوري پايي من

يؤنه اوُل دؤيرده بيزي ياغني تكه لر محله سي نينگ 6-5 ياشدان11-10 ياشينداقي ينگي يوليق چاغالاريني ، اوُل غاريپ چاتمادا بيريانگا اويشوريپ بيليان زات غارري بايينگ غيزي كأبأنينگ دينگه سويجي ديلي يادا سوننالاپ دوقايان عاجاييپ ناغيشلي حالي ـ حالچاسي دأل ده ايسم اؤنونگ بيزي داشينا اويشوريپ اوسساتليق بيلن آيديپ بريأن ارته كي لري ، ماتال لاري ، ساناواچ ، لأله ، يانگليتماچ دير شورتا سؤزلري دي . كعبه اجه كه ميزينگ آق پاميق دير اجه كه جان يالي ارته كي لري ، بابام مانگا هاي ديدي ، هه ره ك مايا مؤنجك مي يالي ساناواچ لاري و بيزي يالنگشديرماق اوچين تاپيان يانگليتماچ لاري ، ماتال لاري ، لأله لري ، هوودي لري ، هيچ بير كتاب دا دوش گلمه يأن بيزينگ اوچين اينگ بيرغيزيقلي درس لر دي .

من بوزات لاري يؤنه كي يره يادلاموق دا ، قربان شاهيرينگ اؤنيپ ـ اؤسن دؤوريني ، ياشان يرله ريني صورات لانديرمـــاق اوچيــن يــادلايان ، سبــابي هـر بير يازيجي شاهيرينگ دؤره ديجيليگي اونونگ ياشاييشي ، همده دنيا غارايشي بيلن برك باغلانشيقلي دير ديييپ دوشونيان . دورموش ديليأن زادينگ همه طاراپلايين ، هر بير آدامينگ بيني سينده عؤمورباقي ميزه مز ايز غالديريانديغيني سيز بيليانسينگيز شونونگ اوچين بلكي بيزينگ شو ايشي ميز ياش يازيجي شاهيرلاريميزا قربان شاهيرينگ غوشغي لارينا دوغري و سينگه سين سالماغا بللي بير درجه ده كؤمك ادر .

مرحوم اوسسا ميراد عالي كعبه بيلن قربان شاهيرينگ دينگه آغالاري دأل اولارا آتاليق آلاداسيني ادن ، اولاري حالال غازانچ بيلن اكله جك بولوپ جپا بارين چكن آدام . اوُل بير گزه ك قربان شاهيرا جيگيم جان ، كعبه اكيميز ايش لأريس سن بيراوقا ديييپ 9 ياشينا غولاي لاپ باريان ايني سيني گنبدكاوس شهري نينگ فردوسي آدينداقي مدرسه سينده آديني يازديريپ دير . قربان شاهير ذهينلي اوقووچي لارينگ بيري دي و شول مدرسه دن هم ديپلم آلدي . اول واغتلار گوزه ران جودا آغيردي الايتادا غاريپ ماشغالا لاردا اونكي ييل اوقاپ ديپلم آلايماق آنگسات ايش دألدي.

21372ـ نجي ييل دا قربان شاهير مانگا «توركمن صحرانگ چپر ادبياتچي سي بيلن بيرايكي آغيز سؤز» آديندا بير حاط يوللاپدي ، شول حاط دا «غيسغاجيق باهار» و « بارلار ، يوق لار» دييه ن ايكي ساني كتابـــي چاپــا تاييارليغي بارادا ، غوشغي و عومومان توركمن ادبياتينا ناحيلي رأك آرالاشانديغي ، نأمه زات و كيم لر اونگا بويولدا اونگايلي تاثير غويونديغي حاقدا غيزيقلي گورينگ لر بريپ دير ، شول حاط دان كابير بوله ك لر آليپ گؤره لينگ .

«پــارس ديلينده اوقا ديليان جايا بارماقام توركمن مكتب خانه سيندا حاط اوقاماني اونگات اؤوره نــديم 8 ياشيمــدا يــوسف احمد دستانيني ايكي گزه ك باشدان آياق اوقاديم ، شول ييل لاردا ملا عرب آدلي يـاش ملا عطادوغــان لارميــزدان بيزبيلن غاتناشاردي . اول قدردان مه نينگ ايلكينجي حاليپام .بومهربان استاديم سونگ بولسا مانگا غول يازما زهره ـ طاهير ، امام حسين(ع) دستان لاريني بردي . اول جادلي اوواز بيلن به ييك پيراغي نينگ دور دانه سوزلريني بيرين ـ بيرين مانگا اوقاپ بره ردي» .

قربان شاهير حاطي نينگ دوواميندا ينه ده بير حاليپا سيني ياغني آنادوردي آقاني قووانچ بيلن يادلاپ شيله يازيار:

« استاد آنادوردي آقا انه ديلي ميزي دولي اؤرنمك ده بيزه كؤپ زحمت جكن لرينگ بيري دير ، اول زحمت لري بير نأچه صحيفه ده يازيپ اؤداپ بولماز . بيرغوشغي بيلن هم شيله يوغسام من استاديم آدلي غوشغيمي يؤريته مرحوم آنادوردي تكأ باغشلاپ يازديم . آنادوردي آقاني اينگ سونگقي گزه ك گؤرمده ، اربد حالدادي ، شوندا مانگا شيله بيرقيماتلي اؤويت بردي:

يگن بولار بولماز يت نيكسيز غوشغي لارينگ بيلن بيزي دار قبرينگ ايچينده يوزي غارا ادايمه . . . ديدي»

قربان شاهيرينگ مانگا يازان حاطيندا ينه ده بير توپار آجي ـ سويجي يادلامالارا گوزينگ دوشيار:

«ايگده آغاجي يالي سوسيز ، ايده گسيز ، يتيم ليگينگ ، يكه ليگينگ آجي زهريني يودا ـ يودا ياشاديم ، خور ـ خومس ليغي اتيم غانيم بيلن دويا ـ دويا چكه ـ چكه گليأن ، دوغوردانام توركمه نينگ شان شهراتلي شاهيري مرحوم قالقان آقانگ آيدان سؤزلري يرسيز دأل اكن : «هي چــاري تكانگ آخيــرچسي توتان يولونگ غاتي عاذاپلي يول دير ، بار بيزيالي ياروسيز يارتي راق بولايسانگ حاصــام آغيريــول ديــر» دييه ردي من مرحوم حاجي چاري تكانگ آت لاري نينگ آخيرچــي سي ديـم . اوقــوودان گلمده ، دانگدان ، گيجه ياري ، غاراض يتشديگمه گورا سيس لر بيلن آرقاداشليق اده رديم . قالقان آقا مانگا ميدام آخيرچي دييه ردي. يري گلنده آييتساق قالقان تكه غوشغي دير يازغي بارادا آنگيردا بير رحم سيز حاليپالارينگ بيري دي . ديسنگ اينجيق ، كانيجنگ دي . تليم گزه ك غوشولاريمي دويرلاپ ـ دويرلاپ چاري تكانگ يانيپ دوران آغاچ پچينه اوقلان لاريني ياديما سالامدا شيندي شيندم هر غوشغيني يازامدا اونكي سونگنگوم ازه ـ به زه بوليار»

جــويجــانــگ شانسي بولسا اجــه سي نينگ امجه گي بولاردي دييه نلري آداملار . قربان نره سسانگ ايلكينجي سويگي سي هم باشا بارمادي ، و توركمن گوزه لي باغرينا باسماق اونگا ميسر اتمدي . كيم اول و نامه اوچين شيله بولدي دييسه نگيز اول مه نينگ اوچين موقادداس سير و سير ديليان زات آيديلماياز.

يونه من شو يرده ينه ده بيرز ادي يادلاپ گچمك چي قربان شاهير1351 نجي ييل نگ آبان آييندا يلمه خنــدان اوبــا سينــدا موغالليم چيليق اديپ يوركا ، ساواك طاراپيندان باسيليپ ييل ياريما غولايدان سونگ غايديپ گلدي و شوندان سونگ هم مه نينگ پيكريمچه قربان شاهيرينگ ياشاييشيندا 20ييليق تازه بير عاجاييپ دووير باشلاندي. اول 20 ييلينگ ياريسي قربان اوچين شوولي ييل لار بولسا غالان دنگ ياريسي اينگ پاجيغالي ييل لاردي اگر شول ييل لاردان قربان شاهيرينگ بير ناميس جانگ هم گوزه ل پارس غيزي بيلن دورموش غورماغيني ، 4ساني گولالك يالي چاغاجيق لارينگ قاقاسي بولماغيني اولي باغت حاساپ اتسك ، اونونگ ياغني قربان شاهيرينگ بير بيرتوپار بولغوسيز ميش ميش لارا غولاق غابارديپ هيچ واغت اوني يكه غويماديق ايل ـ گونده ن هم ده جان كوير .ده نگ دوشلاريندان اوزنگنگه ياشان ييل لاريني پاجيغالي يـيل لار ديييپ حــاساپ اتمك بولار . يــونه قربان شاهير بو آيراليغا دوز گلمه دي ، بو آجي آيراليق اونونگ شاهيرانا يوره گيني بي اينجاليق اديپ باشلادي و اينگ اربــدي اونــي اروحي چؤكّونليك دردينه دوچيگار اتدي . روحي چؤكّونليك ، يكه ليك ، يكه غالان اؤيدمزليك ، ناحيلي الهنچ كسل ديگيني ، حاصام يازيجي شاهيرلاري چيقنيق سيز غيساجا ساليپ هر دورلي دردلره سزه وار اديانديگني سيز بيليانسينگيز . پاجيغالي ييل لارنيگ سونگقي دوويرلرينده اول بو دردينگ اليندن اديل مؤينيگ كره بينه چولاشان يالي بارا را اوغرين گيده ره يولون سايغارمادي ، هيچ كيمدن هم پكير كومه گيني سورامادي اينگ سونگوندا ، بير توپار ييل لار دونيانگ آجي سيني ، سويجي سيني دنگ چه كيشه ن وپالي عاياليندان محك يالي چاغاجيق لاريندان آراني آچمالي بولدي . آغاسي نينگ اوينه گلدي آغاسي پاخير بير توپار چاغا چوغانگ يانيندان قربان شاهيري هم گولر يوز بيلن قابول اتدي يونه اوغلان جيق لاري بيلن بيله بولمانگ ياغداييني تاپمادي شيديبم قربان شاهير يه نه ده بير آيراليغي تجربه اتمه لي بولدي ، عيال و اوغلان جيق لاري نينگ آيراليغني.

گؤياريايس ولين قربان شاهيرنيگ ياشاييشي قاتي چيلشيريملي هم تأسين ، اگر ده اونونگ ياشاييشي همه طارابلايين عيلمي شكلينده دولي آچيلسا اوندا ياشلارا اؤوره نه ره زات كأن آرمان بر ايش باشغابير پورصات طالاپ اديأر .

هر حالدا كابير آدملارنيگ حوت ياشاييش لارنينگ اوزي هم اولي ساپاق بولوپ بيليار . اولار گولر يوزلي ليك ، آدامكارچيليك ، ايل گوني سؤيوجي ليك ناماردا بويون اگمه زليك ، پس پالليك ، غايدوسيزليق يالي حاصيه ت لري بيلن ، اوز داش تؤوه ره گينده ياشايان لارا اونگايلي تاثير غويماني باشاريار ، قربان شاهير شول آداملاردان دي ، همده اول اوزگانينگ باغتينا غووانيپ بيليان آدام دي . غوشغا ،‌ادبياتا سارپا غوياردي ، ايل بيله ن آغلاپ ايل بيله ن گوليپ بيلــه ر دي . شاهيـر بـولماز دان اونگ آدام بولماق حؤكماني مسأله دييه ر دي . مه نينگ پيكيريمچه دؤوريمزينگ يازيجي شاهيرلاري ياغشي ييگيت لري ، ايـــل گون اؤز له ري نينگ اركانا ياشاييش اوغرونداقي آرزولاريني ، ييتيپ باريان ديل و ادبيات باراداقي آلا دا لاريني ، حوپ لي ييل لارينگ آستيندان آمان غالان ، ادبيات كروه نيندن هيچ واغت اوزيلمان يارالي گؤوره سيني سويراپ گه لن قربان شاهيردا گؤره ر ديلر اوني غالا غوپلي دؤورينگ سارسماجــاق قالاسي حاساپ لايار ديلار و شونونگ اوچين هم اوني سوييارديلر ، اونگا سويه نيارديلر . اگر ده شيله بولماسا ايل گون اونگا آنگسات ليق بيلن قربان شاهير آديني بريپ بيلمزدي . سوزيمينگ سونگوندا ميراث انجمن نينگ اونگدن گؤريجي ليك بيلن اوني حاضير ياشاپ يؤركأ اوللاماق گره ك دييه ن ماصلاحاتي و شو ماصلاحتينگ ايل گون طاراپيندان غوللانماغي قربان شاهيرينگ ياشاييشندا اولي بير واقعه بولدي . همده اداره ارشاد اسلامي گنبدينگ اوني چهره ماندگار دييپ ايغلان اتمه گي سونگقي جا پورصات لار دا قربان شاهيري شيله بير بگه نديردي ولين نرسسه ايندي گؤزيم هميشه ليك اوچين يومولسادا چيگيت يالجاق آرمانيم يوق ديييپ گيتدي .

اؤنگوم بولاندان سونگوم دييه نلري قربان شاهيرينگ چكن زحمت لري دولي يرينه دوشدي ، اونونگ ايل گوندن اديان طاماسي دوغري اكن . اولي سيني اوللاپ بيليأن ايلمينگ بارديغينا بويسانيارين .

ياتان يري ياختي بولسون.

آلينان چشمه سي ميراث سايتي

 


سایت ینگ آدئنی آیدیب یازغی لرندن قوللانیب بولار