اوراز یازیمف
پداگوگیک علم لرنینگ کاندیداتی
تورکمن ادبیاتی
تورکمن ادبیاتی انگ
قادیمی ادبیات لرینگ بیری دیر. ُاول اؤز تاریخنی قادیمی
زامان لردن آلیب غایدیار.تورکمن ادبیاتی بیزی قادیمی زمان
لردن باشلاپ، شو گؤن لره چنلی حالقینگ یاشایشی، دورموشی،
دورلی واقالرا قاتناشیشی، قاهرمان چلیق لری، پاجیغالی یاغدای
لری، آرزو ـ ایسلگلری، باغتلی ـ شادلیق لری بیلن چپر تانش
ادیار. حالقینگ دؤرادن شاهیرانا اثرلری:
"قورت آتا"، "اوغوزنامه"، "قابوسنامه"،
"گوراوغلی" "شاصنم ـ غاریب" یالی اون
لرچا اپوس دیر دسسان لرکؤپ عاصرلر موندن اؤنکی قاهرمان چلیق
لی، دورموشی، تاریخی واقالری حابار بیریار.
ـ ز تاریخنی قادیم
زامانلردن آلیپ غایدیان ادبیات نگ حاص اوسئن دوری اورتا
عا صرلر دیر. بو عاصرلردا اورتا آسیادا ماحمود کاشغری "دیوان
ـ لغات الترک"، ابو عبداله معزی (1127ـ 1047)، عمر
خیام (1122ـ 1048)، سانجار(1157ـ1083)، "سلجوق نامه"،
حوجه آخمات یساوی(1127ـ1047)، عالی"کیسسایی ـ یوسیپ"
(1233)، ماحموت پألیوان(1326ـ1247)، آخمات برهان الدین سیواسلی(1398ـ1345)،
حورزملی "موحببت نامه" (1353)، سیید نسیمی (1417ـ1370)،
علیشیر نوایی (1501ـ1441)، وپایی "رونق لی اسلام"
(1464)، موخوممت فضولی (1563ـ 1500)، موخوممت بایرم خان
(1561ـ1505)، عبدالرحمان بایرم خان اوغلی (1679ـ 1606)،
برحودار تورکمن "راغنا و زیبا"، قاراجا اوغلان(1679ـ
1607) یالی بییلک شاهیرلر یاشاپ عاصرلری بیلن دونیا ادبیاتینینگ
آلتین حازیناسی بایلاشدیریپ لر. اورتا عاصرلرینگ اینگ گؤرنیک
لی تالانت لرنینگ بیری موخوممت بایرم خان دیر. اول دینگه
بیر شاهیر، باغشی ـ سازنده دأل ده، هیندوستان دامونغول لر
کوشکینیگ باش وزیری، حاربی سرکرده ـ "حان ـ حانان"
هم بولوپ دیر. بایرام حان ینگ تورکی، پارس، اوردو دیللرینده
یازان قوشغی لری عاصرلر گچیپ، بیزینگ دوریمیزه یتپدیر.
18ـنجی عاصر تورکمن
ادبیاتینیگ اوزبولیشلی اؤسئن دوری دی یاشان گورنیک لی، پروگراسیو
پیکرلی سؤز اوستادلری: "دولت مأمت ـ آزادی ینگ (1760ـ1700)
"وغظ آزاد"، "ماغتومقلی ـ پراغی" (1783ـ1733)
گراژدانلیک لیریکه سی، نورموخممت ـ عندلیب ینگ (1770،1710)
"لیلی مجنون"، "یوسپ ، زلیخا"، "اوغوزنامه"،
...،یالی اثرلری تورکمن ادبیات نی، دیلی نی و مدنیتنی بی
چأک اؤستیریار.
18ـ نجی عاصر تورکمن
ادبیات یندا آغزبیرلیک، ایل ـ یوردی سویمک و اونی قــوراماق،
بیر بیتئوی دولتی بیرلشمک، مردلیک، باتیرلیق، وپالی لیق،
آر ـ نامیس لی بولماق باش تمالر بولیار. چپر ادبیات دا ملی
اؤز بولیشلیق، تأزه ماضمونلی پوئیزیا، رئالیستیک اوغر، پروگرسیو
ایدیالر حاص آیدین دوزال یار.
19ـ نجی عاصردا تورکمن
ادبیاتی دئورباپ اوسش یولنی گچیار. بو دورینگ تورکمن ادبیات
یندا 18 عاصردا دویبی توتولان اساسی تمالر، پروگرسیو اؤستیرلیار،
کأمیللشدیرلیار.
19 ـ نجی عاصردا
اوزلرنینگ دوردن اثرلری بیلن کوللی تورکمنه اوزنی تانادن
کلاسیک شاهیرلر: مأمد ولی کمینه، سید نظر سیدی، قرباندردی
ذلیلی، ملاپس، آناقلیچ مأتأجی، و باشقالر یاشاپدیر. بو تالانت
لی شاهیرلرینگ دورموشی دوغرچیل بیان ادیأن، زحمت کشینگ دویغی
ـ دونجه سنی، یورک آوازینی چپر آنگلادیان قوشغی لری یورک
لره تسللی برپ، دیلدن، دیله گچیپ گلپ دیر.
19 ـ نجی عاصر دا
تورکمن توپراغی دورلی تاریخی واقالرینگ شایدی بولیپ دیر.
مونی عبدالستار قاضی نگ "جنگنامه" (تکه لرینگ
اوروش کیسسا کتابی) پوئماسی تصدیق لیار. "جنگ نامه"
(1862)پوئماسینگ اوستی بیلن بیلک عاقـئلدار ماغتومقلی نینگ
تورکمن تیره لرنی بیلدیرمأک، بیر بیتئوی تورکمن دولت ینا
ـ ینگلمز گویجه اورمأک بارادأکی پروگرسیو ایدیالرنینگ 19
نجی عاصر دا دورموشا گچیپ باشلاندیغنی آچیق آنگیاریس.
20ـ نجی عاصرینگ
باشینداکی (1917ـ1900) تورکمن ادبیات نینگ تاریخنی دولت
مأمد بال قزل، ملا دردی، بایرم شاهیر، کورملا، دردی قلیچ
یالی حالق آراسیندا گینگد تانالان شاهیرلر بزه یار. بو شاهیرلر
اوز اثرلرنی، اساسن دورموشی، سوسیال دنگسیزلیک تمالردادوزیپ،
تورکمن ادبیاتینا اوز قوشانتلرنی قوشیپ دیرلر.
